Genealogie Homan

De Homan boerderijen in het kerspel Vries

In de volgende secties worden de verschillende boerderijen bewoond door Homan’s in de dorpen van het kerspel Vries weergegeven. Dit kerspel bestaat uit Yde, Zeegse, Oudemolen, Taarlo, Tynaarlo en Vries. De kaartjes en teksten zijn overgenomen uit het boek van Dik/Vleer. In de tekst van de genealogie wordt diverse malen verwezen naar de boerderij nummers uit onderstaande kaartjes, afkomstig van de kadastrale kaart van 1832.

Vries is het centrumdorp van het gelijknamige kerspel. Er staat een grote dekenaatskerk. Het is echter de vraag of we hier met een zeer oude nederzetting te doen hebben. De kleine es en het feit dat de grond in het dorp voor een groot deel in kerkelijke handen was, maken dit onwaarschijnlijk. Vermoedelijk is de kerk gebouwd op een centraal punt in het Vries gebied. Vóór de kerk lag de “olde hof”, ook wel Hemsing hof genoemd.

In de 16^e eeuw staat de pastorie nog naast de kerk. Dit bewijst de verhandeling van een goorsprake op 4-3-1579. Deze stukken tonen aan dat Herman Homan in 1579 al grond heeft dat vlak bij de kerk en de pastorie is gelegen. Later treffen we hier zijn zoon Johan Homan aan. Omstreeks 1630 bezit Freerk Homan in Vries een huis waarin Gert Makkinge woont. Ook heeft Gese Homan (familierelatie onbekend) er een boerderij in eigendom.

De relatie Homan – Vries begint pas goed in 1640, toen Hendrik Homan op de Kiers boerderij aan de Oude Rijksweg 3, nr. 12, kwam wonen. Deze hoeve is meer dan drie eeuwen in de familie gebleven. Het was hier ter plaatse een klein stukje eigenerfd Vries bij het grote kerkelijke complex aan huizen en landerijen.

Bij zijn huwelijk in 1710 betrekt Johannes Homan (Xu) het schultehuis nr. 19 aan de Brink. Hier wonen later zijn weduwe en daarna zijn zoon dr. Johannes Homan (XIae), schulte van Norg en Vries. Hij blijft hier wonen tot 1793 en betrekt daarna het tegenwoordige Hotel Sint Nicolaas, Brink hoek Brinkstraat, dat vermoedelijk in dat jaar is gebouwd. Zijn zoon mr. Johannes Linthorst Homan komt dan in het schultehuis en heeft dit bewoond tot zijn overlijden in 1847. Daarna woont er nog mr. Anthony Homan.

Vries heeft heel wat Homan bezittingen gekend. In 1807 treffen we aan: nr.2 eigenaar J. Linthorst Homan; nr. 12 Jan Homan; nr. 15 weduwe Homan en kinderen; nr. 19 schultehuis J. Linthorst Homan; nr. 26 weduwe Homan en kinderen; nr. 36 weduwe J. Homan en kinderen; nr. 39 weduwe J. Homan en kinderen; nr. 41 Niesjen Geerts Homan.

Vries

Vries in 1832¹

Yde

Yde in 1832²

De Kadastrale kaart uit 1832 laat duidelijk drie kernen in het oude Yde zien. In het centrum was de bewoning bij “de Hof” ofwel “Wrentinge-goed”. In het westen stonden zeven woningen bij de Westerbrink en in het oosten een aantal boerderijen aan de tegenwoordige Brink. Het oudste deel is ongetwijfeld de omgeving van “de Hof”. Vermoedelijk lag hier het bisschoppelijke “Olde Hof”, van waaruit het land ontgonnen is omstreeks de 10^e en 11^e eeuw.

Al in 1207 is er sprake van een Gelmarus te Yde. Hier is de Gelmarusstraat in het dorp naar genoemd. Wellicht was hij bewoner van de Hof, het latere Wrentinge. In 1225 is er sprake van het “goed in Yde” waaronder hetzelfde complex moet worden verstaan. ³ In 1323 komen we een Hinricus Blinkinga en de bierbrouwer Folquinus in Yde tegen. Omstreeks 1337 worden de goederen Heyenge en Sissinge vermeld. We vermoeden dat dit de latere boerderijen Beyinge of Biginge en Tsitsinge zijn. Rolof Polleman hield toen de “gruyt” te Yde, een accijns op de stof die nodig was voor het bierbrouwen, alsmede het “Wrentinge-goed” aldaar.

In de 15^e en 16^e eeuw woonden er reeds Homan’s in Yde. Alles wijst er op dat zij hun naam danken aan een “hof” of “hove” die bij deze brink lag. Ook hier een bisschoppelijk hof die eigenerfd bezit werd? In de 17^e eeuw is er sprake van een “Olde Homans Erve”, die vlak bij de Homan-hoeve nr. 4 lag. Dit nummer is ontleend aan het Cohier van de vaste goederen in 1807. De boerderij nr. 5 is de helft van de oude hoeve. We mogen daarom aannemen dat het Olde Homans Erve achter de tegenwoordige boerderij Brink 3 stond en dit het centrum van het 16^e eeuwse Homan-bezit was, dus de “de Hof” waar de naam aan te danken is. Het hele complex boerderijen van 4 tot en met 9 is Homan bezit geweest. Ook nr. 10 “Hadderinge” is lange tijd in het bezit van de familie geweest.

De Homan hoeve nr. 4 is omstreeks 1950 afgebroken. Het restant was slechts een klein deel van de abnormaal grote boerderij van voorheen. Nr. 5 is verplaatst naar een perceel dat iets ten Zuidoosten ligt. Nr. 6 staat er nog, en nr. 7 en nr. 8 zijn al lang verdwenen. Nr. 9 is onveranderd gebleven, vergeleken met 1832.

Zeegse

Zeegse in 1832⁴

In de 15^e eeuw was er al sprake van Homan bezit in Zeegse (Zie Johan Homan, I). In de 17^e eeuw woonden Roelof en Freerk Homan daar op boerderij 1. Later wordt de R.K. Homan tak eigenaar. Tussen 1807 en 1832 gaat deze plaats uit de familie. Het is de enige van de vijf oude boerderijen in Zeegse die verdween. Vermoedelijk is de hoeve ten zuiden van deze hoeve een voortzetting van het Homan-erf. Aan de andere kant van hoeve staat nr. 2. Deze hoeve is in het begin van de 17^e eeuw eigendom van Harm Homan (IXk).

Oudemolen

Oudemolen in 1832⁵

Het dorp Oudemolen is nog maar honderd jaar oud. Het dankt de naam aan den “Olle Mullen”, die in de 17^e eeuw al zo genoemd wordt en heel oud geweest moet zijn. Het was waarschijnlijk een standerdmolen, die in 1837 vervangen is door de huidige. De molen stond op de heide en was aanvankelijk eigendom van de buren van Zeegse en Taarlo. In 1642 bezit jhr. Harmen Ubbena deze molen met het molenhuis. Bartelt Roelofs is meijer van de jonker en woont in het molenhuis aan de Molensteeg. In de 18^e eeuw kwam de molen met de woning-boerderij aan de familie ds. Dijk. In 1807 zijn weduwe Homan en H. Dijk eigenaar van de korenmolen en het huis. In 1832 is mr. Johannes Linthorst Homan eigenaar van de molen, de boerderij aan de Molensteeg en het huis Nieuw-Ubbena aan de Rijksstraatweg van Assen naar Groningen, alsmede van de boerderij ten zuiden van de weg Oudemolen – Gasteren.

Taarlo

Taarlo in 1832⁶

Aan de dorpsbrink te Taarlo staan de boerderijen nog op dezelfde plaats als in de 17^e eeuw. Wel zijn de huizen veranderd. Nr. 16 is gerestaureerd. Nr. 15 van de kadastrale kaart van 1832 is verdwenen. Taarlo is eigenlijk een voorbeeld van een onveranderd brinkdorp. Nr. 11 staat in 1807 op naam van Hendrik Alberts. Hij is de zoon van Albert Hendriks en Jantje Arents Homan, die met haar zuster Harmtje Homan de laatste is van de Homan tak op de oude erfboerderij te Yde. Omstreeks 1650 is Freerk Homan te Zeegse eigenaar van deze boerderij. In 1646 is Jan Homan te Yde eigenaar van nr. 12; in 1654 zijn zoon Luchien Homan. Vrijwel zeker heeft nr. 17 in die tijd ook Freerk Homan als eigenaar.